Agra Rehberi: Tac Mahal, Agra Kalesi ve Kutsal Yamuna Nehri

Osmancan Çekinmez

20 Mayıs 2016

Güncelleme: 20 Mayıs 2016

Okuma Süres: 10dk

Yazıyı Paylaş

İçindekiler

Kategoriler

Benzer Yazılar

Add a Title

25 Tem 2024
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 26 Nis

Hindistan ziyaret edecekseniz ve Agra listenizdeyse, Tac Mahal muhtemelen ana sebebinizdir. Ama şehir çok daha fazlasını barındırıyor. Mughal İmparatorluğu'nun en parlak döneminde inşa edilen saraylar, kaleler ve türbeler; kutsal Yamuna Nehri'nin kıyısında tarihin katman katman biriktiği bir şehir. İşte Agra'yı Agra yapan yerlerin hikayesi.

Agra: Tarih ve Kültür Şehri

Agra, Hindistan'ın Uttar Pradesh eyaletinde, Yamuna Nehri kıyısında yer alan ve Mughal İmparatorluğu'nun başkenti olarak tarihte önemli bir yere sahip şehir. 16. ve 17. yüzyıllarda imparatorluğun siyasi ve kültürel merkezi olan Agra, bu dönemde inşa edilen yapılarla bugün dünyanın en önemli miras şehirlerinden biri.

Şehirde üç ayrı UNESCO Dünya Mirası alanı bulunuyor: Tac Mahal, Agra Kalesi ve Fatehpur Sikri. Bu yoğunluk Agra'yı Hindistan'ın en değerli arkeolojik destinasyonlarından biri yapıyor. Tac Mahal her yıl yaklaşık 3 milyon ziyaretçi çekiyor ama şehrin diğer yapıları çoğu zaman gölgede kalıyor.

1- Tac Mahal

Agra denilince akla ilk gelen Tac Mahal, dünyanın en tanınan yapılarından biri ve evrensel bir aşk sembolü. Beyaz mermerden inşa edilen bu anıt mezar, Babür İmparatoru Şah Cihan tarafından eşi Mümtaz Mahal'in anısına yaptırıldı. Mümtaz Mahal, 1631'de on dördüncü çocuğunu doğururken hayatını kaybetti. Şah Cihan'ın kederi, tarihin en görkemli yapılarından birine dönüştü.

Tarihi ve İnşası

İnşaat 1632'de başladı ve 22 yıl sürdü. 20.000'den fazla işçi ve usta çalıştı; Orta Asya, Pers ve Hint mimarisinin en iyi unsurları bir araya getirildi. Yapıda kullanılan beyaz mermer Rajasthan'daki Makrana ocaklarından, değerli taşlar ise Afganistan, Çin ve Sri Lanka'dan getirildi. İnşaat tamamlandıktan kısa süre sonra Şah Cihan, oğlu Aurangzeb tarafından tahttan indirildi ve Agra Kalesi'ne hapsedildi. Hayatının son yıllarını kalenin bir kulesinden Tac Mahal'e bakarak geçirdiği söylenir. 1983'te UNESCO Dünya Mirası listesine alınan yapı, aynı zamanda dünyanın yeni 7 harikasından biri.

Mimari Özellikleri ve Bahçeleri

Tac Mahal, İslam, Pers, Hint ve Osmanlı mimarisinin bir sentezi. Yapının en çarpıcı özelliği ise tam simetri olması; ana türbe, dört minare ve bahçeler birbirini ayna gibi yansıtıyor. Merkezdeki büyük kubbe 35 metre yüksekliğinde, tepesinde hilal yer alıyor. Dört köşedeki minareler hafifçe dışa eğimli; deprem veya yıkılma durumunda ana yapıya değil dışa doğru düşmeleri için tasarlanmış. İç mekanda Şah Cihan ve Mümtaz Mahal'in türbeleri, Kuran ayetleri ve hat sanatıyla süslü mermer panellerle çevrili.

Tac Mahal'e ilk adımı attığınızda karşınıza çıkan uzun havuz ve simetrik bahçe yapının en ikonik görüntüsünü oluşturuyor. Charbagh yani dört bölümlü bahçe düzeni, İslam mimarisinde cenneti simgeliyor. Güller, zambaklar ve çınar ağaçlarıyla döşeli bu bahçe Yamuna Nehri kıyısına kadar uzanıyor.

Tac Mahal Hakkında İlginç Bilgiler

Tac Mahal'in rengi gün içinde değişiyor. Sabah şafakta pembe, öğlen güneşinde parlak beyaz, gece ay ışığında altın sarısı bir görünüm alıyor. Bu değişim, yapıda kullanılan Makrana mermerinin ışığı farklı açılardan yansıtmasından kaynaklanıyor.

Minareler kasıtlı olarak hafifçe dışa doğru eğimli inşa edildi. Deprem veya yıkılma durumunda ana türbenin üzerine değil, dışa doğru düşmeleri için. 400 yıl önce alınan bu mühendislik kararı, yapıyı bugün hâlâ koruyor.

2. Dünya Savaşı sırasında İngiliz yönetimi Tac Mahal'in üzerine dev bir iskele kurdu. Amaç yapıyı Japon bombardıman uçaklarından gizlemek; iskele üzerine örtülen brandayla bina uzaktan bir inşaat alanı gibi görünüyordu.

19. yüzyılda İngiliz yönetimi Tac Mahal'i yıkıp mermerlerini satmayı ciddi olarak planladı. Delhi'deki benzer yapılar bu şekilde yıkılmıştı. Ancak açık artırma düşük fiyat biçince plan rafa kalktı. Tac Mahal bir ihalede kurtuldu.

Şah Cihan, Tac Mahal'i tamamladıktan kısa süre sonra oğlu Aurangzeb tarafından tahttan indirildi ve Agra Kalesi'ne hapsedildi. Hayatının son sekiz yılını nehrin karşı yakasındaki Tac Mahal'e bakarak geçirdi. Öldüğünde eşinin yanına, kendi yaptırdığı türbeye gömüldü.

Ustaların ellerinin kesildiği efsanesi çok yaygın ama doğru değil. Bu hikaye muhtemelen yapının eşsizliğini koruma arzusundan doğan bir efsane; tarihsel kanıtı yok. Aksine kayıtlar, pek çok ustanın sonraki projelerde de çalıştığını gösteriyor.

Ziyaret Bilgileri

Tac Mahal Cuma günleri kapalı, diğer günler gün doğumundan gün batımına kadar açık. Giriş ücreti yabancı ziyaretçiler için yaklaşık 1.100 Hindistan Rupisi. Gün doğumu ziyareti hem daha serin hem de en güzel ışığı sunuyor; yoğun sezonda önceden online bilet almak şart.

2- Agra Kalesi (Kızıl Kale)

Tac Mahal'den yalnızca 2 kilometre uzakta, Yamuna Nehri kıyısında yükselen Agra Kalesi, Mughal İmparatorluğu'nun hem siyasi hem de askeri merkezi. 16. yüzyılda İmparator Ekber tarafından kırmızı kumtaşından inşa ettirilen kale, sonraki imparatorlar döneminde genişletildi ve beyaz mermer saraylarla zenginleştirildi. 1983'te UNESCO Dünya Mirası listesine alındı.

Kale içinde gezilecek çok şey var. Ayna Sarayı, duvarları ve tavanları ayna mozaikleriyle kaplı muhteşem bir oda. Sekizgen Kule ise Şah Cihan'ın hapsedildiği yer; pencereden Tac Mahal tam olarak görünüyor. Bu kule, tarihin en melankolik manzaralarından birine ev sahipliği yapıyor. Kabul Salonları ise imparatorların yabancı elçileri ve halkı kabul ettiği görkemli açık alanlardır.

Tac Mahal'in kalabalığından bunaldıysanız Agra Kalesi daha sakin ve en az onun kadar etkileyici bir alternatif.

3- Fatehpur Sikri

Agra'nın yaklaşık 35 kilometre batısında yer alan Fatehpur Sikri, İmparator Ekber tarafından 1571'de inşa ettirilen ve kısa süreliğine Mughal İmparatorluğu'nun başkenti olan terk edilmiş bir şehir. Ekber, bir dini önder olan Şeyh Salim Chishti'nin kehanetinin gerçekleşmesinin ardından bu şehri onun yaşadığı topraklara inşa ettirdi.

Şehrin tamamı bölgeden çıkarılan kırmızı kumtaşından yapılmış ve bu renk Fatehpur Sikri'ye başka hiçbir yerde rastlanmayan kendine özgü bir atmosfer kazandırıyor. Buradaki Cuma Camii, Hindistan'ın en büyük camilerinden biri. İçindeki Şeyh Salim Chishti Türbesi ise bugün hâlâ hac ziyaretlerine konu olan kutsal bir mekan.

Bu görkemli şehir yalnızca 14 yıl kullanıldı. Su kıtlığı ve sınır güvenliği gerekçesiyle başkent Lahor'a taşındı; Fatehpur Sikri neredeyse bir gecede terk edildi. Bugün ziyaretçiler, sanki sakinleri dün ayrılmış gibi duran bu hayalet şehirde dolaşabiliyor. 1986'da UNESCO Dünya Mirası listesine alındı.

4- İtimad-ud-Daula Türbesi (Bebek Tac Mahal)

Yamuna Nehri'nin karşı kıyısında, Tac Mahal'den yaklaşık 4-5 kilometre uzakta yer alan İtimad-ud-Daula Türbesi, 1622-1628 yılları arasında inşa edildi. İmparator Cihangir'in eşi Nur Jahan, babası Mirza Ghiyas Beg anısına bu türbeyi yaptırdı.

İtimad-ud-Daula'nın Türbesi (Bebek Tac Mahal)

Tac Mahal'den önce inşa edilen bu yapı, Mughal mimarisinde beyaz mermerin ilk kez bu ölçüde kullanıldığı yapı olma özelliğini taşıyor. Bu nedenle tarihçiler zaman zaman Tac Mahal'in habercisi olarak nitelendiriyor. Detaylı mozaik süslemeleri ve ince işçiliğiyle dikkat çeken türbe, Bebek Tac Mahal olarak da anılıyor. Agra'nın diğer yapılarına kıyasla çok daha az ziyaretçi çekiyor, bu da onu daha sakin ve keyifli bir ziyaret noktası yapıyor. Girişler ücretli.

5- Kutsal Yamuna Nehri

Tac Mahal'in hemen arkasında sessizce akan Yamuna Nehri, Hindistan'ın en kutsal nehirlerinden biri. "Yamuna" adı, Sanskritçe'de "ikiz" anlamına gelen "yama" kelimesinden türetilmiş, nehrin Ganj Nehri'ne paralel akmasından dolayı bu ismin verildiği düşünülüyor. Himalayalar'daki Yamunotri Buzulu'ndan doğan nehir, yaklaşık 1.376 kilometre boyunca akarak Prayagraj'da Ganj Nehri ile birleşiyor.

Hindu mitolojisinde Yamuna, güneş tanrısı Surya'nın kızı ve ölüm tanrısı Yama'nın kız kardeşi olarak kabul ediliyor. Nehirde yıkanmak günahlardan arınmayı simgeliyor; bu nedenle kıyılarındaki ghatlar yani taş merdivenler, her gün dua ve ritüel için toplanan insanlarla doluyor.

Yamuna'nın Tac Mahal ile ilişkisi yalnızca coğrafi değil. Şah Cihan, türbenin bu nehir kıyısına inşa edilmesini bilinçli olarak seçti; nehrin yansımasında Tac Mahal'in görüntüsü ikiye katlanıyor. Sabah sisleri ve gün batımında nehrin üzerindeki bu manzara, ziyaretçilerin en çok etkilendiği anlardan biri.

6- Pratik Bilgiler

En İyi Ziyaret Zamanı

Ekim ile Mart arası Agra'yı gezmek için en ideal dönem. Bu aylarda hava serin ve kuru; Tac Mahal'i en rahat koşullarda gezebilirsiniz. Nisan'dan Haziran'a kadar sıcaklık 40 dereceyi aşabiliyor, Temmuz-Eylül arası ise muson yağmurları dönemi. Tac Mahal için sabah erken saatler hem daha serin hem de en güzel ışığı sunuyor. Gün doğumunda pembe tonlardaki yapı, öğlen güneşinde bambaşka bir görünüm alıyor. Kalabalıktan kaçmak istiyorsanız hafta içi ve sabah ilk saatleri tercih edin.

Ulaşım

Agra, Delhi'ye yaklaşık 200 kilometre uzaklıkta. Hızlı tren Gatimaan Express ve Shatabdi Express Delhi'den Agra'ya 2 saatte ulaştırıyor. Araçla ulaşım ise 5-6 saati bulabiliyor. Agra, Jaipur ve Delhi ile birlikte Altın Üçgen turizm güzergahının önemli bir durağı; üçünü kapsayan bir tur en popüler seçeneklerden biri. Ayrıca yerel firmalardan araç ve şöför kiralamak oldukça yaygın ve pratik bir çözüm.

Yeme-İçme

Agra'nın en ünlü tatlısı Petha, kabak ve şekerden yapılan şeffaf bir tatlı. Şehrin neredeyse her köşesinde bulabilirsiniz. Dal Moth ise kuru baklagillerden yapılan çıtır bir atıştırmalık ve yerel lezzetleri denemek isteyenler için vazgeçilmez.