🇰🇷 Güney Kore
Güney Kore'nin iş kültürü, gelenek, yenilik ve güçlü bir iş ahlakının karışımına dayanır.
'Jeong' olarak bilinen ilişkiler ve güven esastır; iş yerlerinde ise hiyerarşik yapı büyük önem taşır.
Ülke Profili
Ülke bilgileri, demografik yapısı, coğrafi özellikleri ve yönetim yapısı
Kültürel Değerleri
Kültürel özellikleri, değerleri, gelenekleri ve toplumsal normları
İş Kültürü
İş Görüşmeleri, Randevu, Hediye Verme, İletişim alanlarında pratik bilgiler
Göstergeleri
Sosyal, kültürel, küreselleşme, yolsuzluk algısı ve iş yapma ile ilgili göstergeler
Ülke Profili
Saat Dilimi
UTC+9 (KST)
Konumu
Asya Pasifik
Yüz Ölçümü
97.600 km²
GSYİH
1.8 trilyon $
Para Birimi
Güney Kore Wonu (KRW) (₩)
Nüfus
51.7 milyon
Resmi Dili
Korece
Başkent
Seul
Resmi Adı
Kore Cumhuriyeti (Güney Kore)
Demografik Yapısı
51.7 milyon
50.1%
25.9 milyon
Kadın
49.9%
25.8 milyon
Erkek
Nüfus
Etnik Gruplar
Halkın yapısı oldukça homojendir. Çoğunluk Güney Koreli'dir.
Konuşulan Diller
Güney Kore'nin resmi dili Korece'dir. İngilizce ise ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde yaygın olarak öğretilmektedir.
Dini İnanışlar
Geçmişi ve Yönetim Şekli
Ülke Geçmişi
Kore Yarımadası, binlerce yıllık kesintisiz bir medeniyete ev sahipliği yapmaktadır. MÖ 57'den MS 668'e kadar süren Üç Krallık Dönemi'nde Goguryeo, Baekje ve Silla krallıkları yarımadaya hükmetti. 668'de Silla'nın yarımadayı birleştirmesinin ardından Goryeo (918-1392) ve Joseon (1392-1897) hanedanları Kore'yi yönetti. Joseon dönemi, Kore alfabesi Hangul'ün icadı ve Konfüçyüs değerlerinin topluma yerleşmesiyle öne çıkmaktadır.
19. yüzyılın sonlarında Japonya, Çin ve Rusya arasında sıkışan Kore, 1910'da Japonya tarafından ilhak edildi. Otuz beş yıl süren Japon sömürgeciliği, Kore dilini ve kültürünü baskı altına aldı; zorla işçi çalıştırma ve asimilasyon politikaları derin izler bıraktı. 1945'te Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı'ndan yenik çıkmasıyla Kore bağımsızlığını kazandı; ancak yarımada 38. paralel boyunca ikiye bölündü. Kuzeyde Sovyet, güneyde ise ABD etkisi altında iki ayrı yönetim şekillendi.
1950-1953 yılları arasında yaşanan Kore Savaşı, yarımadayı yerle bir etti. Ateşkesle sona eren savaş, teknik olarak hâlâ sona ermemiş olup Kuzey ve Güney Kore barış antlaşması imzalamadan varlığını sürdürmektedir. Savaşın ardından Güney Kore, Park Chung-hee döneminde otoriter bir yönetim altında hızlı bir sanayileşme sürecine girdi. Hyundai, Samsung ve LG gibi dev şirketlerin öncülük ettiği bu dönüşüm, "Han Nehri Mucizesi" olarak tarihe geçti.
1987'de demokratik sisteme geçen Güney Kore, kısa sürede hem siyasi hem de ekonomik açıdan olgunlaşan bir demokrasiye dönüştü. 1997 Asya ekonomik krizi ülkeyi sarstı; ancak IMF programları ve yapısal reformlarla hızla toparlandı. 2000'li yıllardan itibaren K-pop, K-drama ve Kore mutfağı gibi alanlarda yükselen Kore Dalgası (Hallyu), ülkeyi küresel kültürel bir güce dönüştürdü. Günümüzde Güney Kore, teknoloji, otomotiv ve kültür alanlarında dünya sahnesinde güçlü bir konuma sahiptir.
Bağımsızlık
15 Ağustos 1945 - Japonya'dan
15 Ağustos 1948 - Güney Kore'nin resmi kuruluşu
Yönetim Şekli
Başkanlık Cumhuriyeti
Yönetim Bölgeleri
Güney Kore, 9 bölge, 6 metropolitan şehir, 1 özel şehir ve 1 özel özerk şehirden oluşur.
Bölgeleri: Chungbuk (Kuzey Chungcheong), Chungnam (Güney Chungcheong), Gangwon, Gyeongbuk (Kuzey Gyeongsang), Gyeonggi, Gyeongnam (Güney Gyeongsang), Jeju, Jeonbuk (Kuzey Jeolla) ve Jeonnam (Güney Jeolla)
Metropolitan Şehirleri: Busan, Daegu, Daejeon, Gwangju, Incheon ve Ulsan
Özel Şehri: Seoul
Özel Özerk Şehri: Sejong
Başlıca Şehirleri
Coğrafi Özellikleri
Coğrafi Konumu
Güney Kore, Doğu Asya’da Kore Yarımadası’nın güney bölümünde yer alır. Kuzeyde Kuzey Kore ile kara sınırı paylaşırken, doğuda Japon Denizi, batıda Sarı Deniz ve güneyde Kore Boğazı ile çevrilidir. Ülke topraklarının büyük kısmı dağlık ve engebelidir, batı ve güney kıyıları boyunca dar fakat verimli kıyı ovaları uzanır. Han, Nakdong ve Geum gibi nehirler ülkenin başlıca iç su yollarını oluşturur. Güney Kore, yoğun nüfusu ve sanayileşmiş bölgeleri ile özellikle başkent Seul ve Busan çevresinde yoğun bir yerleşim gösterir.
Komşuları
Güney Kore'nin 1 kara komşusu vardır. Kuzey Kore ile arasındaki sınır, Kore Savaşı'nın ardından oluşturulan ve askeri açıdan yoğun biçimde korunan Kore Demilitarize Bölgesi (DMZ) ile belirlenmektedir. Sarı Deniz, Kore Boğazı ve Japon Denizi aracılığıyla Çin ve Japonya ile deniz bağlantısı bulunmaktadır.
İklimi
Güney Kore'de dört mevsim belirgin biçimde yaşanan ılıman karasal iklim hâkimdir. Yazlar sıcak ve nemli olup muson yağışları Haziran-Eylül arasında yoğun yağışlara yol açmaktadır. Kışlar soğuk ve kuru geçmekte olup Sibirya'dan gelen soğuk hava dalgaları sıcaklıkları önemli ölçüde düşürmektedir. İlkbahar ve sonbahar ise kısa ancak ılıman ve güzel bir hava sunar. Seul'de ortalama yaz sıcaklıkları 25-30°C, kış sıcaklıkları ise -5 ile 2°C arasındadır.
Kültürel Değerleri
Genel Özellikleri
✦ Güney Kore, zengin tarihi, dinamik modern kültürü ve hızlı teknolojik ilerlemesiyle dikkat çeken bir ülkedir. Güney Kore'nin kültürel değerleri, geleneksel Konfüçyüs ilkeleri ve çağdaş yaşamın birleşimiyle şekillenmiş olup, toplumun her yönüne nüfuz eder.
✦ Güney Kore'nin temel felsefi anlayışı “Hongik Ingan” ideali üzerine kuruludur. Bu ifade, “insanlığa geniş ölçekte fayda sağlamak” anlamına gelir ve bireylerin toplum için yararlı olmayı amaçlamasını teşvik eder.
✦ Güney Kore kültüründe "jeong", derin duygusal bağlar ve karşılıklı anlayışa dayanan sıkı bir toplumsal bağlılığı ifade eder. Aile içinde, arkadaşlar arasında ve hatta iş yerlerinde jeong'un varlığı, insan ilişkilerini güçlendirir.
✦ Güney Kore'de saygı, sosyal etkileşimlerin temel bir unsuru olarak kabul edilir. Yaşlılara saygı göstermek, sosyal hiyerarşiyi tanımak ve uygun saygı ifadelerini kullanmak önemlidir.
✦ "Han", Güney Kore kültürel kimliğinde derinlemesine kök salmış karmaşık bir duygudur. Acı, öfke ve haksızlığa karşı derin bir tolerans anlamına gelir, ancak aynı zamanda sabır ve umudu da ifade eder.
✦ Güney Kore kültüründe “Kibun”, bir kişinin duygusal durumu, ruh hali ve onur hissini ifade eder. Bu nedenle “kibun”un korunması sosyal etkileşimlerde önemli bir rol oynar ve bir kişinin kibun’una zarar vermek ilişkileri zedeleyebileceği için bireyler genellikle karşılarındakinin duygusal durumunu korumaya özen gösterir.
✦ K-Pop, Güney Kore'nin dünya çapında tanınmasını sağlayan en önemli kültürel ihracatlarından biridir. Güney Kore ayrıca, geleneksel müzik ve dans türlerine de büyük önem verir, bunlar arasında pansori, samul nori ve b-boy dansı bulunur.
✦ Güney Kore mutfağı, kimchi, bibimbap, bulgogi ve samgyeopsal gibi çeşitli yemekleri ile ünlüdür. Yemek, toplumsal ilişkilerin ve aile bağlarının güçlendirilmesinde önemli bir rol oynar.
✦ Eğitime ve çalışma ahlakına büyük önem verilir. Güney Kore'de başarı; sıkı çalışmanın ve mükemmeliyetçiliğin bir sonucu olarak görülür.
✦ Güney Kore, yüksek teknoloji ürünlerinin ve yenilikçi çözümlerin öncülerinden biridir. Ülkenin teknolojik ilerlemesi, kültürel değerlerle uyum içinde gelişirken toplumun birçok alanında yenilik ve dönüşüm görülmektedir. Bu yapıyı küresel ölçekte temsil eden başlıca markalar arasında Samsung, LG, Hyundai Motor Company, Kia ve SK Hynix yer alır.
Yüksek Kontekst
Yüksek kontekst iletişim baskındır.
Mesajlar dolaylı yoldan ve ima edilerek aktarılabilir.
Sözlü ifadelerin yanı sıra beden dili, tonlama ve bağlam da önemlidir.
Uzak Temas
Fiziksel temas sınırlıdır ve kontrollüdür.
Sosyal etkileşimlerde kişisel mesafe korunur.
Konuşurken belirli bir mesafeyi korumak saygı göstergesidir.
Monokronik Zaman
Monokronik zaman anlayışı vardır.
Zaman, verimli kullanılması gereken bir kaynaktır.
Dakiklik ve zaman çizelgesine bağlılık önemlidir.
Nötr Kültür
Nötr Kültür özellikleri gösterirler.
Duygular kontrollü ve ölçülü biçimde ifade edilir.
Resmi ve mesafeli iletişim vardır. Karar alma süreçleri analitik ve veri odaklıdır.
İş Kültürü
Genel Özellikleri
✦ Güney Kore iş kültürü, toplumun derin köklü değerlerine ve geleneklerine büyük önem verir. "Jeong" (정) ve "Kibun" (기분), iş ilişkilerini ve karar alma süreçlerini etkileyen iki anahtar kavramdır. Hiyerarşi, toplumsal düzen ve ailevi bağlılık önemli rol oynar.
✦ "Jeong" (정), Güney Kore kültüründe önemli bir kavramdır ve kişisel ilişkilerdeki derin bağlılık ve duygusal bağ anlamına gelir. İş ortamında, Jeong, çalışanlar ve yöneticiler arasında güçlü bir güven ve sadakat ilişkisi geliştirmeye yardımcı olur. paylaşılan deneyimler ve uzun vadeli ilişkiler aracılığıyla gelişen bu bağ, iş başarısının temel taşını oluşturur. İş yemekleri ve sosyal etkinlikler bu bağı güçlendirmenin en etkili yollarından biridir.
✦ "Kibun" (기분), bir kişinin duygusal durumu veya atmosferi ifade eder ve Güney Kore iş kültüründe büyük önem taşır. İş yerinde, bireylerin kibun'unu korumak ve olumsuz etkilememek önemlidir. Bu, saygılı iletişim, incelikli eleştiri ve yüz kaybetme durumlarını önlemek için dikkatli bir yaklaşım gerektirir.
✦ İş yerlerinde hiyerarşi net bir şekilde belirlenmiştir, yaş ve pozisyona dayalı saygı çok önemlidir. Karar alma süreci genellikle üst düzey yöneticiler tarafından yönlendirilir, ancak alt düzey çalışanların fikir ve önerileri de değerli kabul edilir.
✦ Güney Koreliler yüksek çalışma duygusuna sahiptir ve şirketlerine karşı derin bir sadakat hissederler. Gece geç saatlere kadar çalışmak ve yoğun çalışma saatleri, Güney Kore'deki iş kültürünün bir parçasıdır. Çalışanlar, şirket hedeflerine ulaşmak için sıkı çalışmayı ve takım çalışmasını benimserler.
✦ Güney Kore'de iş ve sosyal yaşam sık sık iç içe geçer. İş sonrası yemekler, içki masaları (hwe-shik, 회식) ve diğer sosyal etkinlikler, iş ilişkilerini güçlendirme ve takım ruhunu artırma fırsatları olarak görülür.
Kaçınılması Gereken Konular
Politika, özellikle Kore Savaşı ve Kuzey Kore ile ilgili konular hassas bir zemin oluşturur.
Kuzey ve Güney Kore karşılaştırması — Bu konu siyasi açıdan son derece hassastır.
Japonya ile tarihsel ilişkiler — Tarihi nedenlerden dolayı bu ilişkiler karmaşık olabilir, konuşurken dikkatli olunmalıdır.
Plastik cerrahi ve görünüş üzerine doğrudan yorumlar — Estetik cerrahi yaygın olmakla birlikte bu konuyu doğrudan gündeme getirmek rahatsızlık yaratabilir.
Çin ve Kore kültürü arasında benzerlik kurmak — Kore kültürünü Çin kültürünün bir uzantısı gibi göstermek son derece olumsuz karşılanır.
Akademik ve iş baskısı — Güney Kore'deki yoğun eğitim ve iş hayatı baskısı hassas bir sosyal konudur.
Hoş Karşılanan Konular
Müzik, sanat ve kişisel ilgi alanları — K-pop ve Kore dalgası (Hallyu) özellikle vurgulanabilir. BTS, Blackpink ve Parasite gibi uluslararası başarılar büyük gurur kaynağıdır.
Aile sağlığı ve refahı — Bu değerler Kore kültüründe önemli bir yer tutar, bu tür konular üzerine sohbet olumlu karşılanır.
Tarih, gelenekler ve kültürel zenginlikler
Güney Kore'nin ekonomik gelişimi ve başarıları — Samsung, LG ve Hyundai gibi markalar teknolojik gurur kaynaklarıdır.
Uluslararası başarılar ve spor — Özellikle Olimpiyatlar gibi uluslararası spor etkinliklerindeki başarılar sohbet açıcıdır.
Kore mutfağı — Kimchi, bulgogi, tteokbokki gibi yemekler ve Kore yemek kültürü ilgi çekici bir konudur.
K-beauty — Kore güzellik ve cilt bakımı kültürü dünyada büyük ilgi görmektedir, bu konuya ilgi göstermek olumlu karşılanır.
Hediyeleşme
Hediye verme Güney Kore iş kültürünün önemli bir parçasıdır. Hediyeler saygı ve iyi niyet gösterisi olarak algılanır. Hediyeler iki elle sunulur ve alınır, ilk sunuşta kibarca reddedilir, ısrar üzerine kabul edilir. Hediyeler genellikle sonradan açılır.
Özellikle ilk toplantılarda, Seollal (Kore Yeni Yılı) ile Chuseok (Kore Şükran günü) gibi özel günlerde hediye beklenir. İş yemeklerine veya sosyal etkinliklere katıldığınızda da küçük bir hediye getirmek olumlu karşılanır.
Ülkenizden getirilen yöresel ürünler veya şirketinizin logosunu içeren ofis gereçleri her zaman uygun seçeneklerdir. Aşırı pahalı hediyeler karşılık veremeyeceği endişesiyle alıcıyı zor durumda bırakabilir.
Kırmızı veya sarı renkli ambalaj kullanılmalıdır, bu renkler sadakat ve uğurun simgesidir. Dört sayısı ölümle ilişkilendirildiğinden dört adetlik hediye setlerinden kesinlikle kaçınılmalıdır.
Randevu
Toplantılar birkaç hafta öncesinden planlanmalı ve toplantıdan önce teyit edilmelidir. En uygun toplantı saatleri sabah 10:00–12:00 ve öğleden sonra 14:00–16:00 arasıdır. Toplantı odası önceden rezerve edilmeli ve tüm ekipmanların çalışır durumda olduğundan emin olunmalıdır.
Dakiklik son derece önemlidir, toplantılara 10–15 dakika erken varmak beklenir. Geç kalmak saygısızlık ve profesyonelsizlik olarak algılanır; gecikme durumunda derhal haber vermek şarttır. Üst düzey yöneticiler zaman zaman birkaç dakika geç gelebilir; bu durum programlarının yoğunluğundan kaynaklanır ve sabırla karşılanmalıdır.
Çalışma saatleri genellikle sabah 09:00'dan akşam 18:00'e kadardır. Güney Kore OECD ülkeleri arasında en uzun çalışma saatlerine sahip ülkeler arasındadır. Mesai saatleri dışında da çalışmak yaygındır.
Seollal (Kore Yeni Yılı, Ocak-Şubat) ve Chuseok (Ekim) dönemlerinde şirketler birkaç gün kapanır, bu dönemlerde önemli toplantı planlamaktan kaçınılmalıdır. Ulusal tatillere bitişik günlerde de toplantı ayarlamak uygun değildir.
İş Kıyafeti
İş kıyafeti resmi ve muhafazakardır, görünüm saygının ve profesyonelliğin en önemli göstergesi olarak kabul edilir. Parlak renkler ve rahat kıyafetler saygısızlık olarak algılanabilir, nötr ve koyu renk tonlar tercih edilmelidir.
Kıyafetin genel bakımı ve temizliği son derece önemlidir. İyi bakımlı, ütülü ve düzenli görünmek profesyonelliğin ayrılmaz bir parçasıdır. İlk izlenim Güney Kore iş kültüründe son derece belirleyicidir.
Erkekler için koyu renk takım elbise, beyaz gömlek ve koyu kravat standarttır. Siyah veya kahverengi deri ayakkabı tercih edilmeli; mücevherden yalnızca saat ve alyans yeterlidir.
Kadınlar için diz kapatan etek veya pantolon takım elbise uygundur. Gösterişli takılar ve abartılı aksesuarlardan kaçınılmalıdır.
İş Görüşmeleri
Kartvizitler iki elle sunulur ve alınır. Korece yazılı yüzü karşı tarafa dönük olmalıdır. Alınan kart dikkatle incelenmeli, üzerine yazılmamalı ve toplantı süresince masada görünür şekilde tutulmalıdır. Kartvizitte ünvan ve pozisyon açıkça belirtilmelidir.
İlk toplantı anlaşma kapamak için değil, ilişki kurmak amacıyla yapılır. İş konusuna hemen girilmez, small talk yaygındır. Toplantı odasına hiyerarşi sırasına göre girilir, en kıdemli kişi odaya ilk girer ve onur köşesine oturur.
Hiyerarşi son derece belirleyicidir, kararlar her zaman en üst kademeden gelir. Kıdemli kişi konuşmaya başlamadan söz almaktan ve sözünü kesmekten kesinlikle kaçınılmalıdır. Toplantı notları almak ilgi ve ciddiyetin göstergesidir. Toplantı sonunda en kıdemli kişinin derin ve uzun bir baş eğişi başarılı bir toplantının işareti olarak değerlendirilir.
Müzakereler sabır gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Kararlar grup ve uzlaşı temelinde alınır, bireysel karar verme yaygın değildir. Baskı taktikleri, aceleci davranmak ve yüzleştirici bir tutum kesinlikle olumsuz karşılanır. Tanınan bir aracı aracılığıyla iş ilişkisi kurmak soğuk bir başlangıçtan çok daha etkilidir.
İş ilişkileri kişisel güven ve uzun vadeli samimiyete dayanır. Üçüncü bir tarafın aracılığıyla tanıtılmak oldukça etkilidir. Kişisel bağlantıları güçlendirmek için iş sonrası yemek ve sosyal etkinliklere katılmak büyük önem taşır.
Selamlaşma ve Hitap
Hafif bir baş eğme ve nazik bir el sıkışması kombinasyonu standarttır. En kıdemli kişi önce selamlanır ve kıdemli kişinin el sıkışmayı başlatması beklenir.
Güney Kore’de isimler; soyadı → isim sırasıyla söylenir (Kim Min-jun; Kim → soyadı, Min-jun → isim). Kişisel yakınlık oluşana kadar ilk isimle hitap etmek uygun değildir. Karşı taraf aksini teklif edene kadar bu resmiyet sürdürülmelidir.
İş ve resmi ortamlarda ünvanlar (직함 / jikham) ve pozisyonlar çok önemlidir. İnsanlara hitap ederken genellikle ünvan ve soyadı kullanılır (Director Kim, Professor Lee). Ünvan bilinmiyorsa, “Mr.”, “Ms.” ünvanları soyadıyla birlikte kullanılabilir (Mr. Kim, Ms. Park).
Kore’de kadınların medeni durumu genellikle vurgulanmaz, bu yüzden “Miss” veya “Mrs.” kullanımı yerel kültürde yaygın değildir. Uluslararası bağlamda kullanılacaksa “Ms.” tercih edilmelidir.
İletişim
İletişim tarzı dolaylı ve kibarlık odaklıdır. Doğrudan ret veya olumsuz yanıtlar nadiren verilir. "Evet" ifadesi her zaman onay anlamına gelmez.
Jest ve mimik kullanımı oldukça sınırlıdır. Sakin ve ölçülü bir beden dili tercih edilir. Yüksek sesle konuşmak, aşırı neşe veya öfke göstermek profesyonellik dışı olarak algılanır. Kamuya açık alanlarda aksırmak ve burnunu silmek son derece kaba kabul edilir. Bunların önüne geçilmeli, kaçınılamazsa özür dilenmeli ve ortamdan uzaklaşılmalıdır.
"Kibun" (duygusal atmosfer ve uyum) kavramı iletişimde belirleyici bir rol oynar. Karşı tarafı insanlar önünde zor durumda bırakmak, eleştirmek veya tartışmacı bir tutum sergilemek kalıcı hasar verebilir.
Anlaşmazlıklar "Belki şunu değerlendirebiliriz..." veya "gözden geçireceğiz" gibi yumuşak ve diplomatik ifadelerle dile getirilmelidir.
Pratik Bilgiler
Hofstede Kültür Boyutlar ı
IVR
Hoşgörü
40
Güney Kore, Heveslilik boyutunda 29 puan alarak baskı altında bir toplum olduğunu gösterir. İnsanlar arzularını kontrol altında tutmayı normal karşılar, eylemlerinin sosyal normlarca sınırlandığına inanır ve kendilerini şımartmanın yanlış olduğunu düşünebilirler.
UAI
Belirsizlikten Kaçınma
40
Güney Kore, Belirsizlikten Kaçınma Endeksi’nde 85 puan alarak dünyadaki en yüksek seviyelerden birine sahiptir. Toplum, inanç ve davranışlarda katı kuralları sürdürme eğilimindedir ve alışılmamış davranışlara ve fikirlere genellikle hoşgörüsüzdür.
MAS
Başarı Odaklı Motivasyon
40
Güney Kore, Başarı Odaklı Motivasyon boyutunda 39 puanıyla, rekabetten ziyade denge, iş birliği ve yaşam kalitesine önem veren ülkeler arasında yer alır. Çalışma hayatında eşitlik, dayanışma ve işin niteliği öne çıkar.
LTO
Uzun Vadeli Yönelim
40
Güney Kore, Uzun Dönemli Yönelim’de 100 puan alarak dünyanın en pragmatik ülkelerinden biri olarak kabul edilir. Toplum, uzun vadeli planlama ve geleceğe yönelik stratejik yaklaşımlara büyük önem verir.
IDV
Ferdiyetçilik
40
Güney Kore, Ferdiyetçilik endeksinde 18 puan alarak kolektivist bir toplum olarak tanımlanır. Sadakat, diğer toplumsal kural ve düzenlemelerin üzerinde büyük önem taşır.
PDI
Güç Mesafe Endeksi
40
Güney Kore, 60 puan ile Güç Mesafe Endeksi’nde orta-yüksek bir skora sahiptir ve toplumda belirgin bir hiyerarşik yapının bulunduğunu gösterir. İnsanlar toplumdaki yerlerini ve hiyerarşik düzeni kabul ederler.
