🇯🇴 Ürdün
Ürdün'ün iş kültürü, misafirperverlik, saygı ve ilişkilere dayanır.
Güven ve kişisel bağlantılar, iş anlaşmalarında önemli bir rol oynar.
Ülke Profili
Ülke bilgileri, demografik yapısı, coğrafi özellikleri ve yönetim yapısı
Kültürel Değerleri
Kültürel özellikleri, değerleri, gelenekleri ve toplumsal normları
İş Kültürü
İş Görüşmeleri, Randevu, Hediye Verme, İletişim alanlarında pratik bilgiler
Göstergeleri
Sosyal, kültürel, küreselleşme, yolsuzluk algısı ve iş yapma ile ilgili göstergeler
Ülke Profili
Saat Dilimi
UTC+3
Konumu
Orta Doğu ve Kuzey Afrika
Yüz Ölçümü
88.794 km²
GSYİH
53 milyar $
Para Birimi
Ürdün Dinarı (JOD)
Nüfus
11.4 milyon
Resmi Dili
Arapça
Başkent
Amman
Resmi Adı
Ürdün Haşimi Krallığı
Demografik Yapısı
11.4 milyon
48.4%
5.5 milyon
Kadın
51.6%
5.9 milyon
Erkek
Nüfus
Etnik Gruplar
Ürdün nüfusunun çoğunluğu Araplar oluşturmaktadır ( Doğu Şeria Ürdünlüleri, Filistin kökenli bireyler ve göçebe Bedeviler). Geri kalan azınlık nüfus ise Suriyeliler, Filistinliler, Mısırlılar, Iraklılar, Çerkesler, Ermeniler ve Türkmenlerden oluşmaktadır. Arap %95, Diğer %5
Konuşulan Diller
Ürdün'ün resmi dili Arapçadır. İngilizce ise üst ve orta sınıflar arasında ve turistik bölgelerde yaygın biçimde kullanılmaktadır.
Dini İnanışlar
Müslüman %97.1 (resmi dini, çoğunlukla Sünni), Hristiyan %2.1, Diğer %0.8
Geçmişi ve Yönetim Şekli
Ülke Geçmişi
Ürdün toprakları, insanlığın en eski yerleşim bölgelerinden biri olup binlerce yıllık kesintisiz bir medeniyete ev sahipliği yapmaktadır. MÖ 4. yüzyılda Nebati Krallığı tarafından kayaya oyulan antik şehir Petra, bu dönemin en çarpıcı mirasıdır. Roma, Bizans ve Emevi hâkimiyetlerinin ardından bölge, Orta Çağ boyunca çeşitli İslam devletlerinin yönetiminde kaldı. 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun hâkimiyetine giren topraklar, dört yüz yıl boyunca Osmanlı yönetiminde kaldı.
Birinci Dünya Savaşı'nda Şerif Hüseyin önderliğinde başlayan Arap İsyanı, Osmanlı hâkimiyetine karşı İngilizlerin desteğiyle yürütüldü. Savaşın ardından bölge İngiliz mandası altına girdi ve 1921'de Abdullah bin Hüseyin Transjordan Emirliği'nin başına geçti. 25 Mayıs 1946'da Transjordan, Ürdün Haşimi Krallığı olarak tam bağımsızlığını kazandı.
1948'de İsrail'in kuruluşuyla patlak veren Arap-İsrail Savaşı, Ürdün'ü derinden etkiledi. Savaş sırasında yüz binlerce Filistinli mülteci Ürdün'e sığındı; bu durum ülkenin demografik ve siyasi yapısını kalıcı biçimde değiştirdi. 1967'deki Altı Gün Savaşı'nda Batı Şeria İsrail'in kontrolüne geçti ve yeni bir mülteci dalgası yaşandı. 1994'te Kral Hüseyin İsrail ile barış antlaşması imzalayarak Ürdün'ü İsrail'i tanıyan ikinci Arap ülkesi konumuna taşıdı.
Kral II. Abdullah döneminde Batı ile yakın ilişkilerini sürdüren Ürdün, bölgenin en istikrarlı ülkelerinden biri olma özelliğini korumaktadır. Irak Savaşı, Suriye İç Savaşı ve İsrail-Filistin çatışması gibi çevresindeki krizler, ülkeyi sürekli büyüyen bir mülteci yüküyle karşı karşıya bırakmaktadır. Günümüzde Ürdün, doğal kaynak kıtlığı ve ekonomik zorluklara rağmen bölgesel diplomaside köprü rolünü sürdürmektedir.
Bağımsızlık
25 Mayıs 1946 - Birleşik Krallık'tan
Yönetim Şekli
Anayasal Parlamenter Monarşi
Yönetim Bölgeleri
Ürdün, 12 idari bölgeden (Muhafaza) oluşur.
Bölgeleri (Muhafazat): Ajlun, Al Aqabah, Al Balqa, Al Karak, Al Mafraq, Amman, At Tafilah, Az Zarqa, Irbid, Jarash, Ma'an ve Madaba.
Başlıca Şehirleri
Coğrafi Özellikleri
Coğrafi Konumu
Ürdün, Orta Doğu'da Arap Yarımadası'nın kuzeybatısında yer alan ve bölgenin stratejik bir kavşak noktasında konumlanan bir ülkedir. Ülke toprakları; batıda Ürdün Vadisi ve Ölü Deniz, orta bölgede Ürdün Platosu ve doğuda geniş Suriye Çölü'nden oluşmaktadır. Ürdün Nehri, ülkenin batı sınırını oluştururken aynı zamanda en önemli su kaynağını oluşturmaktadır. Ülke topraklarının büyük bölümü çöl ve yarı kurak arazilerden oluşmakta olup yalnızca kuzeybatı bölgeler tarıma elverişli bir yapıya sahiptir.
Komşuları
Ürdün'ün 5 kara komşusu vardır. Kızıldeniz ve Akabe Körfezi aracılığıyla Mısır ve Suudi Arabistan ile deniz bağlantısı bulunmaktadır.
İklimi
Ürdün'de büyük ölçüde kurak ve yarı kurak iklim hâkimdir. Batıdaki dağlık bölgelerde Akdeniz iklimine benzer ılıman ve yağışlı kışlar ile sıcak ve kurak yazlar görülmektedir. İç bölgelerde ve doğudaki çöl alanlarında ise aşırı sıcak yazlar ve soğuk kışlardan oluşan çöl iklimi yaşanmaktadır. Yağış miktarı batıdan doğuya doğru belirgin biçimde azalmaktadır. Amman'da ortalama yaz sıcaklıkları 28-33°C, kış sıcaklıkları ise 4-12°C arasındadır.
Kültürel Değerleri
Genel Özellikleri
✦ Ürdün'ün kültürel değerleri, İslam Dini ve geleneksel Arap kültürü etrafında şekillenmiştir.
✦ Ürdün kültüründe misafirperverlik en önemli değerlerden biridir. Ürdünlüler, evlerine gelen misafirlere büyük bir cömertlik ve sıcaklıkla yaklaşır, bu da ülkenin sosyal yapısının temel bir parçasıdır. Misafirler, çoğu zaman geleneksel yemeklerle ağırlanır ve bu, onlara gösterilen saygının bir ifadesi olarak kabul edilir.
✦ Ürdün'de aile, temel sosyal birim olarak büyük bir öneme sahiptir. Geniş aile yapısı güçlüdür ve aile üyeleri arasında sıkı bağlar bulunmaktadır. Toplum, aile değerlerine ve yaşlılara saygıya büyük önem verir.
✦ İslam, Ürdün'de çoğunluğun dini olup, toplumsal ve kültürel yaşamın merkezinde yer alır. Dini bayramlar, toplumsal etkinlikler ve günlük yaşam pratikleri, İslami öğretilerle şekillenir. Ürdün aynı zamanda dini hoşgörüye ve farklı inançlara saygı gösterilmesine de önem verir.
✦ Ürdün, bölgesel bir istikrar adası olarak kabul edilir ve ulusal kimliklerinin önemli bir parçasıdır. Ürdün hükümeti ve halkı, barış sürecine ve çeşitli kültürel ve dini topluluklar arasında uyuma katkıda bulunmaya değer verir.
✦ Ürdün kültürü, geleneksel değerlerin modern yaşamla uyum içinde birleştiği bir dengeyi yansıtır. Geleneksel el sanatları, müzik ve dans, modern sanat formları ve teknolojiyle yan yana var olur.
✦ Ürdün, doğal kaynakların korunması ve çevresel sürdürülebilirlik konularında giderek daha fazla bilinçlenmektedir. Özellikle su kaynaklarının yönetimi, çölleşmeyle mücadele ve eko-turizm, önemli çevresel konular arasında yer alır.
Yüksek Kontekst
Yüksek kontekst iletişim baskındır.
Mesajlar dolaylı yoldan ve ima edilerek aktarılabilir.
Sözlü ifadelerin yanı sıra beden dili, tonlama ve bağlam da önemlidir.
Yakın Temas
Fiziksel temas günlük iletişimin olağan bir parçasıdır.
Sosyal etkileşimlerde kişisel mesafe yakındır.
Konuşurken yakın durmak ve temas kurmak samimiyet göstergesidir.
Polikronik Zaman
Polikronik zaman anlayışı vardır.
Aynı anda birden fazla iş yürütmek doğaldır.
Esneklik önemlidir ve anlık değişiklikler olabilir.
Duygusal Kültür
Duygusal Kültür özellikleri gösterirler. Duygular açıkça ifade edilir.
Samimi, canlı ve hareketli iletişim vardır.
Karar alma süreçleri grup dinamiklerinden etkilenir.
İş Kültürü
Genel Özellikleri
✦ Ürdün iş kültürü, İslami değerlere, güçlü ilişkilere, karşılıklı saygıya ve sosyal hiyerarşiye dayanır. Ürdün’de iş dünyasında, bireysel ilişkiler ve kişisel ağlar iş yapma biçimini büyük ölçüde etkiler. Onur ve gurur Ürdün iş kültüründe büyük önem taşımaktadır.
✦ Ürdün, İslam inancının güçlü etkisi altında şekillenmiş bir toplumdur. Bu durum tüm iletişim kanallarında göz önünde bulundurulmalıdır. Selamlaşmalar, kartvizit ve hediyeler mutlaka sağ elle yapılmalıdır. Helal olmayan hediyeler verilmemelidir. Karşı cinsle yapılan temaslarda dikkatli olunmalıdır. İslami geleneklere ve dini pratiklere saygı göstermek, iş ilişkilerinde başarı için kritik öneme sahiptir.
✦ Ürdün'de iş ilişkileri genellikle uzun süreli kişisel bağlantılar üzerine kurulur. İş görüşmeleri ve anlaşmalar yapmadan önce karşılıklı güven ve saygı oluşturmak esastır. Ağ kurma, iş dünyasında başarının anahtarlarından biri olarak görülür ve bu nedenle iş yemekleri ve sosyal etkinlikler büyük önem taşır.
✦ Misafirperverlik ve cömertlik iş ilişkilerinde önemli bir rol oynar. Toplantılar ve iş yemekleri sıklıkla cömert misafirperverlik gösterileri ile birlikte gerçekleşir.
✦ İş yerinde hiyerarşi belirgindir ve karar alma süreçleri genellikle üst yönetim tarafından yürütülür. Yöneticiler, geniş yetkilere sahiptir ve çalışanlar yöneticilerine büyük saygı gösterir. Üst düzey yöneticilere, ünvanları ve pozisyonları nedeniyle büyük saygı gösterilir ve onların görüşleri ve kararları genellikle sorgusuz sualsiz kabul edilir. Kararların alınması sabır gerektirebilir, çünkü genellikle üst düzey yöneticilerin onayını gerektirir.
✦ “Wasta”, kişisel bağlantılar üzerinden işlerin kolaylaştırılmasını ifade eden bir kavramdır. İnsanlar, güçlü ilişkiler ve sosyal ağlar aracılığıyla süreçleri hızlandırabilir veya daha etkin sonuçlar elde edebilir. Özellikle bürokratik işlemlerde ve iş dünyasında önemli avantajlar sağlayabilir. Wasta, güvene dayalı ilişkilerin ve karşılıklı yardımlaşmanın bir yansıması olarak görülür. Ancak, bu pratiğin aşırı kullanımı zaman zaman adalet ve eşitlik konularında tartışmalara da yol açabilmektedir.
Kaçınılması Gereken Konular
Kişisel konular (aile, eş) — Bu tür sorular kaba karşılanabilir.
Orta Doğu politikaları, bölgesel savaşlar, İsrail-Filistin çatışması, terörizm, göç, Amerikan politikası ve uluslararası kuruluşlar gibi hassas konulardan kaçınılmalıdır.
Kral ve Haşimi hanedanı hakkında eleştirel yorumlar — Monarşiye saygı göstermek zorunludur.
Ekonomik sorunlar ve işsizlik — Bu konuları küçümseyici bir üslupla ele almaktan kaçınılmalıdır.
Suriyeli ve Filistinli mülteci meselesi — Ürdün büyük bir mülteci nüfusuna ev sahipliği yapar; bu konu hassas bir zemin oluşturur.
Hoş Karşılanan Konular
Spor ve özellikle futbol
Dini konular — İnancınız sağlamsa saygılı bir şekilde tartışılabilir.
Ürdün'ü nasıl bulduğunuzla ilgili olumlu yorumlar — Tarih, dil, devlet yönetimi, kültür ve toplum hakkında bilgilendirici konuşmalar ilişkileri güçlendirir.
Ürdün mutfağı — Mansaf (Ürdün'ün milli yemeği), falafel ve humus sohbet açıcıdır.
Tarihi ve arkeolojik mekânlar — Petra, Wadi Rum ve Jerash dünyaca tanınan gurur kaynaklarıdır.
Ürdün'ün bölgesel istikrardaki rolü — Ürdün'ün Orta Doğu'daki istikrar sağlayıcı rolü övgüyle karşılanır.
Arap misafirperverliği — Ürdün'ün köklü misafirperverlik geleneğine saygı göstermek ilişkileri güçlendirir.
Hediyeleşme
Hediye verme Ürdün iş kültüründe ilişkiyi güçlendiren önemli bir jest olarak kabul edilir.
İlk görüşmelerde yüksek kaliteli hurma veya çikolata vermek uygun bir jest olarak kabul edilir. Uzun vadeli ilişkilerde daha kaliteli ve değerli hediyeler tercih edilebilir. Ülkenizden getirilen yöresel ürünler, kaliteli kalemler, deri aksesuar veya premium tatlı kutuları güvenilir seçeneklerdir.
Aşırı pahalı hediyeler rüşvet izlenimi yaratabilir. Devlet yetkilileri ve devlet kuruluşlarıyla çalışılıyorsa hediye vermekten kesinlikle kaçınılmalıdır.
Hediyenin sunumu içeriği kadar önemlidir. Kaliteli ambalaj ve özenli sunum beklenir; dağınık veya özensiz paketleme olumsuz izlenim bırakabilir.
Alkol, domuz ürünleri ve İslami değerlere aykırı herhangi bir hediye kesinlikle verilmemelidir. Kadın iş ortaklarına kişisel hediye vermekten kaçınılmalıdır.
Bir Ürdünlünün evine davet edildiğinizde kaliteli çikolata, tatlı veya pastane ürünleri götürmek uygundur. Ailenin çocuklarına küçük bir hediye getirmek büyük bir saygı göstergesidir.
Ramazan ve Kurban dönemlerinde iş ortaklarına hediye göndermek ilişkiyi güçlendirmenin en etkili yollarından biridir.
Randevu
Toplantılar en fazla iki hafta öncesinden planlanmalı ve toplantıdan bir ila iki gün önce yazılı olarak teyit edilmelidir. Toplantı davetleri açık ve net bir konu başlığıyla gönderilmelidir.
Çalışma saatleri genellikle 08:00 - 17:00 arasındadır. Cuma ve Cumartesi günleri resmi tatildir. Namaz vakitlerinde toplantı planlamaktan kaçınılmalıdır; günde beş vakit namaz iş günü boyunca öncelik taşır.
En uygun toplantı saatleri sabah 10:00–12:00 ve öğleden sonra 14:00–16:00 arasıdır.
Dakiklik takdir edilir ancak Ürdün'de zaman anlayışı Batılı standartlara kıyasla daha esnektir. Toplantılar geç başlayabilir veya kesintiye uğrayabilir. Onaylanan toplantılar bile son dakikada değişebilir; buna hazırlıklı olmak ve esneklik göstermek büyük önem taşır.
Ramazan ayında çalışma saatleri kısalır ve iş süreçleri yavaşlar. Bu dönemde önemli toplantıları planlamaktan kaçınılmalıdır. Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı ve Ürdün Ulusal Günü (25 Mayıs) gibi dini ve milli tatillerde de toplantı ayarlamak uygun değildir.
İş Kıyafeti
İş kıyafeti muhafazakar ve resmidir. Kıyafet konusunda asla taviz verilmemelidir. Koyu tonlar (siyah, lacivert, gri) tercih edilmeli, parlak ve gösterişli renklerden kaçınılmalıdır.
Ürdün iş ortamı bölgeye kıyasla daha esnek bir kıyafet anlayışına sahiptir. Uluslararası şirketlerde ve Amman'ın modern iş bölgelerinde kıyafet kuralları görece rahat olabilir. Emin olunmayan durumlarda her zaman muhafazakar tarafı tercih etmek en güvenli yaklaşımdır.
Erkekler için koyu renk takım elbise ve uzun kollu gömlek standarttır. Kravat zorunlu olmamakla birlikte resmi toplantılarda tercih edilmelidir. Saç temiz ve bakımlı olmalı; görünür dövme ve piercing örtülmelidir. Güçlü parfüm ve gösterişli takılardan kaçınılmalıdır.
Kadınlar için dizleri, kolları ve boynunu örten muhafazakar iş kıyafeti beklenir. Dar, şeffaf ve açık kıyafetlerden kaçınılmalıdır. Başörtüsü zorunlu değildir ancak muhafazakar iş ortamlarında tercih edilebilir.
Yüksek rakım nedeniyle Amman kışları oldukça serin olabilir; katmanlı giyinmek önerilir. Ramazan döneminde kıyafet kuralları daha da muhafazakarlaşır, bu dönemde özellikle dikkatli olunmalıdır.
İş Görüşmeleri
Kartvizitler sağ elle sunulur ve alınır. Bir yüzü İngilizce, diğer yüzü Arapça olarak hazırlanması önerilir.
Ürdün diğer Arap ülkelerine göre daha açık ve Batı iş kültürüne alışkın bir yapıya sahiptir.
Toplantılar doğrudan iş konusuyla başlamaz; kişisel sohbet, çay veya kahve ikramı ile ilişki kurma süreci önce gelir. Bu aşamayı atlamak aceleci ve saygısız olarak algılanabilir.
Hiyerarşi belirleyicidir ancak Suudi Arabistan'a kıyasla daha katmanlı bir yapı söz konusudur. Orta düzey yöneticiler sürece daha aktif katılım sağlayabilir.
Kıdemli kişi toplantıya geç gelebilir. Toplantılar telefon veya ziyaretçilerle kesilebilir. Bu durum kaba değil, kültürün doğal bir parçasıdır.
Müzakereler sabır gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Baskı taktikleri ve aceleci davranmak kesinlikle olumsuz karşılanır. Ana argümanlarınızı birden fazla kez tekrarlamak tutarlılık ve güvenilirlik işareti olarak değerlendirilir.
Pazarlık önemlidir, ilk teklif asla son teklif değildir. Nihai onay birden fazla kademe ve imza gerektirebilir, bu sürece sabırla yaklaşmak gerekir.
Tüm belgeler ve materyaller Arapça çevirisiyle birlikte hazırlanmalıdır. Toplantı sonrasında WhatsApp veya e-posta üzerinden yazılı teyit göndermek standarttır.
Selamlaşma ve Hitap
El sıkışması, göz teması ve "As-salamu alaykum" standarttır. En kıdemli ve yaşlı kişi önce selamlanır. Erkekler, önce kadının elini uzatmasını beklemelidir. Emin olunmayan durumlarda sağ el kalp üzerine konularak hafifçe baş eğmek saygın bir alternatiftir.
İlk isimle hitap etmek için aranızda yakınlık veya samimiyet oluşması gerekir. Bu nedenle resmi hitap biçimleri tercih edilmelidir. Karşı tarafa "Sayed" (Bay) veya "Sayeda" (Bayan) ve soyadı ile hitap edilmelidir. Uluslararası ilişkilerde "Mr.", "Mrs.", "Ms." yaygındır.
İş ve resmi ortamlarda yöneticilere "His/Your Excellency" ve bakan veya elçilere "Excellency" şeklinde hitap edilir. Akademik veya profesyonel ünvan varsa mutlaka kullanılmalıdır, genellikle soyadıyla birlikte kullanılır (Dr. Al Maktoum, Eng. Al Rashidi, Prof. Al Mansoori).
İnsanlar birbirine saygı göstermek amacıyla babalarının adıyla "Abu" ("…'nin babası") veya kadınlar için "Umm" ("…'nin annesi") şeklinde hitap eder (Abu Khalid, Umm Khalid). İsimlerde bin / ibn (oğlu) ve bint (kızı) gibi ifadeler bulunabilir.
İletişim
Ürdün, İslam inancının güçlü etkisi altında şekillenmiş olmakla birlikte bölgenin en kozmopolit ve Batı'ya açık toplumlarından biridir. Bu durum tüm iletişim kanallarında göz önünde bulundurulmalıdır. Selamlaşmalar, kartvizit ve hediyeler mutlaka sağ elle yapılmalıdır. Karşı cinsle yapılan temaslarda dikkatli olunmalıdır.
Göz teması dürüstlük ve samimiyetin önemli bir göstergesidir, ancak kadınlarla uzun süreli göz temasından kaçınılmalıdır. Beden dili iletişimde büyük rol oynar. Kişisel alan Batı kültürlerine kıyasla çok daha yakındır.
Arap iletişim kültüründe olumsuz yanıtlar doğrudan verilmez. Belirsiz ifadeler, sessizlik veya konu değiştirme "hayır" anlamına gelebilir. Bu nüansları doğru okumak iş ilişkilerinde kritik öneme sahiptir.
İngilizce iş dünyasında yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak toplantı materyallerinin Arapça çevirisiyle birlikte hazırlanması büyük bir saygı göstergesidir.
Temel Arapça ifadeler kullanmak büyük bir saygı göstergesidir. "As-salamu alaykum" (selam), "Shukran" (teşekkür ederim) ve "Min fadak" (lütfen) gibi basit sözcükler bile karşı tarafta olumlu bir izlenim bırakır.
Pratik Bilgiler
Hofstede Kültür Boyutları
IVR
Hoşgörü
40
Ürdün, Hoşgörü boyutunda 43 puan alarak nispeten kısıtlayıcı bir kültüre sahiptir. Bu kültürde karamsarlık eğilimi gözlemlenir ve bireyler boş zamanlarını veya kişisel arzularını önceliklendirmezler.
UAI
Belirsizlikten Kaçınma
40
Ürdün, Belirsizlikten Kaçınma boyutunda 68 puan alarak, belirsizlikten kaçınma eğiliminin yüksek olduğunu gösterir. Katı inanç ve davranış kuralları korunur, kurallara duygusal bir bağlılık vardır.
MAS
Başarı Odaklı Motivasyon
40
Ürdün, Başarı Odaklı Motivasyon boyutunda 53 puan alarak, motivasyonun uyum ve denge odaklı olduğu bir toplum olarak değerlendirilebilir. Çalışma yaşamında “yaşamak için çalışmak” anlayışı hakimdir.
LTO
Uzun Vadeli Yönelim
40
Ürdün, Uzun Dönemli Yönelim boyutunda 16 puan alarak güçlü bir normatif kültüre sahip olduğunu gösterir. Geleneklere büyük saygı gösterir, gelecek için tasarruf yapma eğilimleri sınırlıdır ve genellikle hızlı sonuç elde etmeye odaklanırlar.
IDV
Ferdiyetçilik
40
Ürdün, Ferdiyetçilik endeksinde 38 puan alarak kolektivist bir toplum olarak değerlendirilebilir. İnsanlar, aile, geniş aile veya sosyal gruplar gibi “grup” üyelerine yakın ve uzun vadeli bir bağlılık gösterirler.
PDI
Güç Mesafe Endeksi
40
Ürdün, Güç Mesafe Endeksi’nde 80 puan alarak güçlü bir hiyerarşik yapıya sahiptir. Şirketlerde merkezi bir yönetim benimsenir.
